SDEN of WSET 3: wat vraagt welk examen van je?

Bij WSET Level 3 ligt zwart op wit vast waar de punten vallen. Het theoriepapier duurt twee uur en bestaat uit twee delen die je allebei apart met 55 procent moet halen: 50 meerkeuzevragen van één punt, en vier open vragen van 25 punten. Dat open deel is dus 100 van de 150 punten. En die vragen toetsen niet of je de stof kent, maar of je kunt uitleggen hoe factoren in wijngaard en kelder de stijl, de kwaliteit en de prijs van een wijn bepalen.

Daar zit de kern van de vergelijking. Een meerkeuzevraag haal je door het juiste antwoord te herkennen. Een open vraag van 25 punten dwingt je een redenering op te schrijven die een beoordelaar kan volgen: eerst de oorzaak, dan het gevolg, in volledige zinnen. Dat is een aparte vaardigheid, los van je kennis, en WSET baseert er tweederde van het theoriecijfer op.

Of de SDEN-examens dat ook doen, en in welke verhouding, kunnen wij niet uit eerste hand zeggen. Daarover hieronder meer. Het onderscheid zelf — iets onthouden tegenover iets kunnen uitleggen — geldt bij elk wijnexamen, ongeacht de vraagvorm. Het artikel over wat je voor SDEN uit je hoofd moet leren werkt dat verder uit.

De specificatie verdeelt de 50 meerkeuzevragen over de vijf learning outcomes van Unit 1: 8 over wijngaard en kelder, 28 over de stille wijnen van de wereld inclusief wetgeving en commercie, 5 over mousserende wijnen, 5 over versterkte wijnen en 4 over advies aan klanten. In het open deel is de nadruk op de wijnstreken nog sterker: 70 van de 100 punten.

Unit 2 is een blindproeverij van twee stille wijnen in 30 minuten, 20 punten voor de witte en 21 voor de rode, en ook daar geldt 55 procent. Een volledige uitsplitsing staat in hoe het WSET Level 3-examen is opgebouwd.

Twee dingen volgen daaruit voor je keuze. Theorie en proeven leg je in dezelfde zitting af en je moet ze apart halen, dus een uitstekende theoriescore redt een onvoldoende proeverij niet. En dertig minuten voor twee wijnen betekent dat het invullen van het proefformulier routine moet zijn voordat je het examen ingaat.

Hier zijn we expliciet, omdat het de eerlijkheid van deze vergelijking bepaalt. De getallen die je in Kurkacademie tegenkomt bij een SDEN-proefexamen — het aantal vragen, de tijd, de cesuur — zijn onze eigen instellingen voor dat oefenexamen. Ze zijn gekozen om oefenen op examenritme te laten voelen, niet overgenomen uit een officiële SDEN-specificatie. Gebruik ze dus niet als examenregel.

De officiële opbouw, de duur en de slaagnorm van een SDEN-examen staan bij SDEN zelf en bij je eigen opleider. Kijk die na het inschrijven na, en niet pas de week ervoor. Dat is geen formaliteit, want het is precies het punt in deze vergelijking waarop wij je niet kunnen helpen: van de WSET-kant kennen we de officiële weging, van de SDEN-kant niet.

Wat aan de SDEN-kant wel vaststaat, is de ladder: vier wijnniveaus, van Wijnontdekker via Wijnoorkonde en Wijnbrevet naar Wijnmeester, waarbij de stof per trede breder en dieper wordt.

WSET is Engelstalig: de kwalificatie, de specificatie, de vraagstelling en het proefvocabulaire. Bij de Systematic Approach to Tasting is dat vocabulaire bovendien vastgelegd. Je beschrijft een wijn in de termen die het formulier verwacht, niet in je eigen woorden. Wie het proeven in het Nederlands heeft leren verwoorden, leert die termen dus een tweede keer, en dat kost meer tijd dan mensen vooraf inschatten. De structuur erachter is wel dezelfde als die van een goede Nederlandse proefnotitie; zie hoe je een goede proefnotitie schrijft en, voor de Engelse variant, de uitleg bij het WSET-proefonderdeel.

Omgekeerd is Nederlands bij SDEN een reëel voordeel als je de stof toch al in het Nederlands tot je neemt. Je verliest geen aandacht aan de taal op het moment dat je hem het hardst nodig hebt: tijdens het formuleren onder tijdsdruk.

Onze inschatting is dat WSET Level 3 qua diepgang tussen SDEN 3 en SDEN 4 in ligt. Dat is een redactionele inschatting en geen erkende gelijkwaardigheid. Er is geen conversietabel tussen de twee programma's, en geen van beide organisaties rekent het diploma van de ander mee. Gebruik de inschatting dus om je studietijd te schatten, niet als argument om een niveau over te slaan.

De stof overlapt genoeg dat werk aan de ene kant de andere kant lichter maakt. De oorzaak-en-gevolgketens die WSET expliciet toetst, maken de SDEN-stof makkelijker te onthouden, omdat je dan minder hoeft te stampen en meer kunt afleiden. Een uitgewerkt voorbeeld van zo'n keten staat in waarom Chablis anders smaakt dan andere chardonnay: koel klimaat en geen nieuw hout doen daar vrijwel al het werk.

Wat niet overlapt, zijn de vraagvorm en de taal. Dat is ook de reden dat twee programma's naast elkaar voorbereiden niet twee keer zoveel tijd kost, maar ook niet half zo weinig als het lijkt.

Drie vragen die de keuze meestal al beslissen:

• Waar ga je het diploma gebruiken? Internationaal of in een Engelstalige werkomgeving pleit voor WSET. Een Nederlandse winkel, horeca of het eigen plezier pleit voor SDEN.
• Schrijf je graag? Als een lange uitleg in het Engels je afschrikt, weet dan dat je bij WSET juist daarop het zwaarst wordt beoordeeld.
• Wat is er in jouw buurt beschikbaar? Beide kwalificaties leg je af bij een opleider, en het aanbod per regio verschilt. Dat bepaalt vaak meer dan de inhoudelijke voorkeur.

En doe daarna een praktische test: maak van beide kanten een serie oefenvragen, bijvoorbeeld de SDEN 3-oefenvragen naast de WSET 3-oefenvragen, en kijk welk type vraag je energie geeft. Let er wel op wat deze app wel en niet nabootst: van het WSET-examen oefen je hier het meerkeuzedeel en de Systematic Approach als theorie. Er is geen blindproefsimulator, en het geschreven deel van het theoriepapier wordt niet nagebootst.